Beweging

Kinderen verliezen vrijwel altijd spierkracht en spiermassa door langdurige behandeling van kanker. Dat wordt onder andere veroorzaakt door inactiviteit. Ook na behandeling blijven kinderen vaak inactief. Deze toolkit biedt inzicht in de beleving van beweging van kinderen met kanker en hun omgeving, zodat gerichte interventies ontworpen kunnen worden. Tools zoals de workshopkaarten en de karakterkaarten bevatten hierover veel informatie.

Een gezond beweegpatroon tijdens het behandeltraject voorkomt complicaties, verhoogt overlevingskansen en verbetert de kwaliteit van leven. Dit is heel moeilijk, want de kinderen hebben vaak te weinig energie om actief te zijn. Bovendien ontbreekt in de privé- en ziekenhuisomgeving van het kind vaak het bewustzijn over het belang van beweging. Daarnaast bestaat veel onduidelijkheid hoe je de kinderen het beste kunt stimuleren. Door gebrek aan kennis en ervaring bestaan er nog geen gevalideerde bewegingsinterventies voor kinderen met kanker.

Belangrijkste inzichten en ontwerpacties over beweging
•Kinderen met kanker zijn inactief. Vrijwel alle kinderen liggen op bed, terwijl sommigen best kunnen zitten, staan of lopen. Ontwerpactie: kinderen een actieve houding meegeven.
•Alle beweging is winst. Alle extra beweging ten opzichte van nu is al winst om spieratrofie te voorkomen. Ontwerpactie: focussen op de lage energieniveaus, dus op kinderen die in bed liggen of zitten.
•De kinderen voelen zich voornamelijk lamlendig. Ook als ze bewegen ervaren de kinderen een frustrerende vorm van moeheid. Ontwerpactie: voldane moeheid creëren.
•Het kind wordt geleefd en heeft vrijwel geen controle. Vanaf het moment dat een kind opgenomen wordt, begint de ziekenhuismolen te draaien, waarbij voor het kind en de ouders wordt bepaald wat ze moeten doen. Ontwerpactie: controle teruggeven aan het kind.
•De omgevingsfactoren bevestigen het ziek zijn. Het ziekenhuisbed staat centraal in de kamer. Vanuit het bed kijkt het kind uit op apparatuur en de omgeving ziet er steriel uit. Ontwerpactie: verminderen van omgevingsfactoren die ziek zijn bevestigen.

Energiemeter voor kinderen met kanker
We ontwikkelden ook een energiemeter, die gesprekken makkelijker maakt over wat een kind dat is opgenomen in het ziekenhuis daadwerkelijk kan, en waar naartoe gewerkt kan worden. Met de energiemeter kan het energieniveau van een kind met kanker op elk moment van de dag worden ingedeeld. Dit kan erg helpen tijdens het ontwerpproces. De energiemeter is gevalideerd met verpleegkundigen en pedagogen van de afdeling Kinderoncologie van het UMCG en van het RadboudUMC. De energiemeter bestaat uit acht fasen:

1 Kind ligt op bed.
2 Kind zit rechtop in bed.
3 Kind zit op de rand van het bed.
4 Kind staat naast het bed.
5 Kind zit op stoel in de kamer.
6 Kind loopt door de kamer.
7 Kind loopt/rolstoelt over de afdeling of door het huis.
8 Kind loopt/rolstoelt van de afdeling af of het huis uit.

‘Beweeginterventie voor kinderen met kanker’

Projecten met betrekking tot Beweging